#“భగవద్గీత 18వ అధ్యాయం (75వ రోజు) — కర్మ, కర్త, సాక్షి, నైష్కర్మ్య సిద్ధి”

భగవద్గీత 18వ అధ్యాయం —75 వ రోజు 

 మొదటి భాగం

కర్మ చరిత్ర: జ్ఞాన ప్రాప్తికి సోపానం

(గురువుగారి భావంతో — శ్రీకృష్ణుడు, అర్జునుడు, భగవత్‌పాదులు సంభాషణ రూపంలో)

🕉 గురువుగారు ప్రారంభం

గురువుగారు:

అర్జునా! నీవు పదేపదే “జ్ఞానం కావాలి, జ్ఞానం కావాలి” అంటున్నావు. కానీ ముందుగా ఒక గొప్ప రహస్యం తెలుసుకో.

జ్ఞానం అనేది ఎక్కడో దూరంలో ఉన్న వస్తువు కాదు.

జ్ఞానం నీ స్వరూపమే.

నువ్వు “నేను ఉన్నాను” అని అనుభవిస్తున్నావా? అదే జ్ఞానం.

కానీ నీకు ఆ జ్ఞానం అనుభవం కావడం లేదు. ఎందుకు?

ఎందుకంటే మధ్యలో కర్మ అనే తెర అడ్డుగా ఉంది.

⚔️ అర్జునుడు సందేహం అడుగుతాడు

అర్జునుడు:

బావగారూ! జ్ఞానం నా స్వరూపమే అయితే, నేను ఎందుకు అనుభవించలేకపోతున్నాను?

🕉 శ్రీకృష్ణుడు సమాధానం

శ్రీకృష్ణుడు:

అర్జునా! నీవు కానిదానిలో నీవు చిక్కుకున్నావు.

నీ శరీరం — కర్మ

నీ ప్రాణం — కర్మ

నీ ఇంద్రియాలు — కర్మ

నీ మనసు — కర్మ

నీ చుట్టూ కనిపించే ప్రపంచం — కర్మ

ఎందుకంటే అవన్నీ మారుతున్నవి.

మార్పు ఉన్న చోట కర్మ ఉంటుంది.

కర్మ అంటే ఏమిటి?

కదలిక.

మార్పు.

పరిణామం.

🕉 భగవత్‌పాదుల వ్యాఖ్యానం

భగవత్‌పాదులు:

జ్ఞానం మారదు.

మారేది జ్ఞానం కాదు.

నీకు గోచరించేది — జ్ఞానం కాదు.

జ్ఞానానికి గోచరించేది కర్మ.

అంటే:

> జ్ఞానం = ద్రష్ట (చూచేవాడు)

కర్మ = దృశ్యం (కనిపించేది)

అందుకే:

99% కర్మ

1% జ్ఞానం

కానీ ఆ ఒక్క జ్ఞానమే నిజం.

ఎందుకంటే అది నీవే.

🌍 గురువుగారి లోతైన ఉదాహరణ

గురువుగారు:

ఈ భూమి కదులుతున్నదా?

కనపడడం లేదా?

కానీ శాస్త్రజ్ఞులు చెబుతున్నారు — మహా వేగంతో తిరుగుతోంది.

అలాగే ఈ జగత్తు అంతా కదులుతోంది.

నీకు కనపడకపోయినా కదులుతోంది.

అందుకే:

> ఎక్కడ కదలిక ఉందో అక్కడ కర్మ ఉంది.

చిన్నదైనా, సూక్ష్మమైనదైనా, స్థూలమైనదైనా — మార్పు ఉంటే అది కర్మే.

కర్మల చరిత్ర — శ్రీకృష్ణుడు బోధ

అర్జునుడు:

అయితే బావగారూ, కర్మలను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి?

🕉 శ్రీకృష్ణుడు: కర్మల నాలుగు విభాగాలు

శ్రీకృష్ణుడు:

అర్జునా! లోకంలో కర్మలు నాలుగు విధాలు:

1. నిత్య కర్మలు

రోజూ చేయవలసినవి.

ఉదా:

స్నానం

సాంధ్యవందనం

దేవతార్చన

జపం

2. నైమిత్తిక కర్మలు

ప్రత్యేక సందర్భాల్లో చేయవలసినవి.

ఉదా:

గ్రహణం

సంక్రాంతి

వ్రతాలు

దానధర్మాలు

3. కామ్య కర్మలు

ఫలితం కోసం చేసే పనులు.

ఉదా:

“ఇది చేస్తే పుణ్యం వస్తుంది”

“కొడుకు పుడతాడు”

“ధనం వస్తుంది”

అంటే కోరికతో చేసిన కర్మ.

4. నిషిద్ధ కర్మలు

చేయకూడనివి.

శాస్త్రం స్పష్టంగా “ఇవి చేయొద్దు” అంటుంది.

🕉 భగవత్‌పాదులు రహస్యం చెబుతారు

భగవత్‌పాదులు:

ఇంకా ఒక ముఖ్యమైన విభాగం ఉంది.

శాస్త్రం చెప్పకపోయినా నువ్వు చేసే పనులు.

వాటిని సహజ కర్మలు అంటారు.

లేదా:

లౌకిక కర్మలు

శారీరక కర్మలు

ఉదాహరణలు:

నిద్రపోవడం

తినడం

శ్వాస తీసుకోవడం

మాట్లాడటం

నడవడం

ఇవి ఎవరు చెప్పినా చెప్పకపోయినా జరుగుతాయి.

శాస్త్రం వాటిని సృష్టించలేదు.

కేవలం సరైన విధంగా చేయమని చెబుతుంది.

⚔️ అర్జునుడు అడుగుతాడు

అర్జునుడు:

అయితే సాధకుడు ఎవరు?

మామూలు మనిషి ఎవరు?

🕉 గురువుగారి మూడు స్థాయిలు

1. లౌకికుడు

“శాస్త్రం వద్దు. నేను నా ఇష్టం వచ్చినట్టు బ్రతుకుతాను.”

ఇతను కేవలం సహజ కర్మలతోనే బ్రతుకుతాడు.

2. కర్మిష్టుడు

“శాస్త్రం చెప్పినది కూడా చేస్తాను.”

నిత్య కర్మలు, వ్రతాలు, పూజలు — అన్నీ చేస్తాడు.

కానీ ఇంకా ఫలితంపై ఆశ ఉంది.

ఇది లోకుల బతుకు.

3. సాధకుడు (మోక్షమార్గి)

ఇక్కడ నుంచే నిజమైన వేదాంతం మొదలవుతుంది.

ఇతను ఇలా ఆలోచిస్తాడు:

> “నేను చేస్తున్నానా?

లేక నా చేత ఎవరో చేయిస్తున్నారా?”

🕉 శ్రీకృష్ణుడు రహస్యం చెబుతాడు

శ్రీకృష్ణుడు:

అర్జునా!

ఒక దివ్యశక్తి ఉంది.

నీవు చేయడం లేదు.

ఆమె చేయిస్తోంది.

నీ శరీరం — ఒక పరికరం.

నీ ఇంద్రియాలు — గొట్టాలు.

నీ మనస్సు — సాధనం.

నీ ద్వారా ప్రవహిస్తున్నది పరాశక్తి.

ఇది తెలిసినప్పుడు:

> “నేనే కర్త” అనే అహంకారం కరుగుతుంది.

అప్పుడే భగవద్గీత చెప్పిన రహస్యం అర్థమవుతుంది:

(ఇక్కడ భావానికి సంబంధించిన శ్లోక సూచన)

భగవద్గీత 18.6

> “సంగం త్యక్త్వా ఫలాని చ”

అర్థం:

కర్తృత్వాభిమానం విడిచి, ఫలాపేక్ష విడిచి కర్మ చేయి.

🕉 భగవత్‌పాదుల లోతైన వ్యాఖ్యానం

భగవత్‌పాదులు:

ఆత్మ కోసం పరుగెత్తకు.

ఆత్మ ఎక్కడికీ పోలేదు.

అడ్డుగా ఉన్న కర్మాభిమానం తొలగించు.

అంతే.

జ్ఞానం ప్రత్యక్షమవుతుంది.

ఎందుకంటే:

> జ్ఞానం సంపాదించేది కాదు.

కర్మ మబ్బు తొలగితే అది ప్రత్యక్షమవుతుంది.

✨ ఈ భాగం సారాంశం

గురువుగారు:

అర్జునా! మోక్షానికి అడ్డం జ్ఞానం లేకపోవడం కాదు.

కర్మతో ఐక్యం కావడం.

జ్ఞానం సిద్ధమే.

కర్మను సరిగా అర్థం చేసుకుని, కర్తృత్వం వదిలితే —

> అద్వైత అనుభవం సహజంగా కలుగుతుంది.

🕉 రెండవ భాగం

జ్ఞాని లక్షణం: కర్మలను జ్ఞానంగా మార్చి, సాక్షిగా జీవించడం

(శ్లోకం 10 నుండి — శ్రీకృష్ణార్జున సంభాషణ, భగవత్పాదుల భాష్యం, గురువుగారి వివరణతో

శ్లోకం 18.10

శ్రీభగవానువాచ

న ద్వేష్ట్యకుశలం కర్మ

కుశలే నానుషజ్జతే ।

త్యాగీ సత్త్వసమావిష్టో

మేధావీ ఛిన్నసంశయః ॥ 18.10 ॥

అర్జునుడు:

“కృష్ణా! జ్ఞాని ఎలా ఉంటాడు? వాడు పనులు మానేస్తాడా? లేక చేస్తాడా?”

శ్రీకృష్ణుడు:

“పార్థా! నిజమైన త్యాగి పనులను ద్వేషించడు.

మంచి పనులకు కూడా అతుక్కుపోడు.”

కష్టమైన పని వచ్చింది కాబట్టి పారిపోడు.

మంచి పని వచ్చింది కాబట్టి పట్టుకోడు.

ఎందుకంటే వాడికి ఒక గొప్ప స్పష్టత వచ్చింది:

> “నేను కర్తను కాదు.”

అందుకే వాడిని మేధావి అంటారు.

భగవత్పాదుల భాష్యం

భగవత్పాదులు చెబుతున్నారు:

త్యాగి అంటే పని మానేసినవాడు కాదు.

కర్తృత్వాన్ని వదిలినవాడు.

“నేనే చేస్తున్నాను” అనే భావం తెగిపోవాలి.

అలాగే —

ఫలితం మీద ఆసక్తి కూడా పోవాలి.

ఇది జరిగినప్పుడు మాత్రమే వాడు:

> “సత్త్వ సమావిష్టః”

అంటే శుద్ధ సత్వంలో నిలిచినవాడు.

🌼 గురువుగారి వివరణ

“అమ్మా! మర్చిపోకండి.

మీరు వింటుంటే మైకంలో వింటారు.

‘అర్థమైపోయింది’ అనుకుంటారు.

అవదు!

నిలవాలి.

ఎలా నిలవాలి?

ఒకడు నిజమైన బంగారం తెలిసిన వాడని అనుకో.

ఎవడైనా పసుపు ముద్ద తెచ్చి:

> ‘ఇది బంగారం’

అంటే ఒప్పుకుంటాడా?

ఒప్పుకోడు.

ఎందుకు?

నిశ్చయం ఉంది.

అలాగే జ్ఞాని కూడా:

> ‘ఇది మనసు కదా’

‘ఇది శరీరం కదా’

‘ఇది కర్మ కదా’

‘నేను సాక్షిని కదా’

అని నిరంతరం గుర్తుంచుకుంటాడు.

ఇదే ఆరూఢ జ్ఞానం.”

అర్జునుడు:

“అంటే కర్మయోగి జ్ఞాని కాదు?”

శ్రీకృష్ణుడు:

“ఇంకా కాదు పార్థా.”

కర్మయోగి ఏమంటాడు?

> “దేవుడు చేయిస్తున్నాడు."

ఇది మంచి దశ.

కానీ ఇంకా ద్వైతమే.

ఎందుకంటే:

దేవుడు అక్కడ — నువ్వు ఇక్కడ.

ఇంకా రెండూ ఉన్నాయి.

🌼 గురువుగారి అద్భుత వివరణ

“దేవుడు చేయిస్తున్నాడు అనుకోవడం మేలే అమ్మా.

కానీ జాగ్రత్త!

సమస్య ఇంకా పూర్తిగా తీరలేదు.

ఎందుకంటే —

దేవుడికి జన్మ లేదు.

మరణం లేదు.

కానీ నువ్వు?

చచ్చిపోతున్నావు!

అంటే బయటపడింది ఎవడు?

దేవుడు!

ఇంకా చిక్కుకున్నది ఎవడు?

నువ్వు!

అందుకే —

> దేవుడిని బయట పెట్టకు.

నీలో చేర్చుకో.

అప్పుడు మాత్రమే సమస్య తీరుతుంది.”

శ్లోకం 18.11

న హి దేహభృతా శక్యం

త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః ।

యస్తు కర్మఫలత్యాగీ

స త్యాగీత్యభిధీయతే ॥ 18.11 ॥

అర్జునుడు:

“అయితే కర్మలను పూర్తిగా మానేయాలా?”

శ్రీకృష్ణుడు:

**“పార్థా!

దేహాభిమానం ఉన్నంతవరకు కర్మలను పూర్తిగా మానలేవు.”**

శరీరం ఉన్నది కదా?

ఆకలి వేస్తుంది.

నిద్ర వస్తుంది.

ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాలు జరుగుతాయి.

ఇవి మానగలవా?

అందుకే:

> కర్మ ఫలాన్ని వదిలేవాడే త్యాగి.

భగవత్పాదుల భాష్యం

భగవత్పాదులు చాలా స్పష్టంగా చెబుతున్నారు:

అజ్ఞాని కర్మలు మానకూడదు.

ఎందుకంటే:

జ్ఞానం రాలేదు.

పనులు కూడా మానేస్తే —

ఇటూ కాదు అటూ కాదు.

అందుకే:

> కర్మ చేయి.

ఫలాన్ని వదిలేయి.

ఇది కర్మయోగం.

🌼 గురువుగారి వివరణ

“అమ్మా!

శాస్త్రం ఎందుకు కర్మలు చేయమంటుంది?

నీకు జ్ఞానం వచ్చే వరకు!

లేకపోతే ఏమవుతుంది?

పనులు మానేశావు.

జ్ఞానం రాలేదు.

మధ్యలో పడిపోయావు.

అందుకే శాస్త్రం చెబుతుంది:

> ‘కర్తవ్యానీతి'

డ్యూటీగా చేయి.

కానీ:

> ‘నేను చేస్తున్నాను’

అని చేయకు.

ఇంకా మంచిదేమిటంటే:

> ‘దేవుడు చేయిస్తున్నాడు’

అని చేయి.

భారం తగ్గుతుంది.”

శ్లోకం 18.12

అనిష్టమిష్టం మిశ్రం చ

త్రివిధం కర్మణః ఫలమ్ ।

భవత్యత్యాగినాం ప్రేత్య

న తు సన్యాసినాం క్వచిత్ ॥ 18.12 ॥

అర్జునుడు:

“కర్మలకు ఫలితం ఎవరికి వస్తుంది?”

శ్రీకృష్ణుడు:

“త్యాగం చేయని వాడికి మూడు రకాల ఫలితాలు వస్తాయి పార్థా.”

1. అనిష్టం — పాప ఫలం

2. ఇష్టం — పుణ్య ఫలం

3. మిశ్రం — రెండూ కలిసిన ఫలం

కాని —

> జ్ఞానికి ఇవేమీ ఉండవు.

🌼 గురువుగారి వివరణ

“జ్ఞాని ఏమంటాడు?

> ‘నేను చేయలేదు.’

చేస్తున్నవి జరుగుతున్నాయి.

శరీరం చేస్తోంది.

మనసు ఆలోచిస్తోంది.

ప్రాణం కదులుతోంది.

నేను?

> చూస్తున్నాను.

ఈ లెవెల్‌కి వచ్చాడంటే —

వాడికి పుణ్యం లేదు.

పాపం లేదు.

స్వర్గం లేదు.

నరకం లేదు.

ఎందుకంటే:

> కర్మే జ్ఞానమైపోయింది.”

మూడవ భాగం 

మూడవ భాగం

భగవద్గీత — 18వ అధ్యాయం

శ్లోకం 18.13

శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునితో

“పంచైతాని మహాబాహో

కారణాని నిబోధ మే ।

సాంఖ్యే కృతాంతే ప్రోక్తాని

సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్ ॥”

తెలుగు భావం:

ఓ మహాబాహువైన అర్జునా!

ఏ పని అయినా సిద్ధించడానికి ఐదు కారణాలు ఉన్నాయని వేదాంత శాస్త్రం (సాంఖ్యే కృతాంతే) చెబుతోంది. వాటిని నన్ను విను.

అర్జునుడు:

“స్వామీ! నేను చేస్తున్నాను అనుకుంటున్నాను. మరి నిజంగా పనులు ఎవరు చేస్తున్నారు? ఏ కారణాల వల్ల జరుగుతున్నాయి?”

భగవత్పాదులు (శంకర భాష్య సారం):

“సాంఖ్యే” అంటే ఇక్కడ కపిల మహర్షి సాంఖ్య సిద్ధాంతం కాదు.

ఇక్కడ ఆత్మ–అనాత్మ వివేకాన్ని బోధించే వేదాంత శాస్త్రమే సాంఖ్యం.

“కృతాంతే” అంటే శాస్త్రాంతం — వేదాంతం.

ఏ పని జరిగినా “నేనే చేశాను” అనుకోవద్దు.

సర్వ కర్మలకు ఐదు కారణాలు ఉన్నాయి అని ముందుగా తెలుసుకో.

ఇది అర్థమైతే కర్తృత్వాభిమానం తగ్గుతుంది.

గురువుగారు:

“ఏ పనైనా ఐదింటి వల్ల జరుగుతుందటండీ!

మీరు ‘నేనే చేశాను’ అంటున్నారు.

అయ్యా! ఒక్కటి వల్ల కాదు — ఐదు కలిసి పని చేస్తాయి.

ఇప్పుడు మనం గొప్పగా ‘నేనే చేశాను’ అంటాం కదా!

కానీ శ్రీకృష్ణుడు అంటున్నాడు —

‘ఓరేయ్! అంత అహంకారం పెట్టుకోకు. నీ వెనకాల ఐదు డిపార్ట్మెంట్లు పని చేస్తున్నాయి!’

ఏమిటి ఆ ఐదు?

అవి ఇప్పుడు చెబుతాడు.

శ్లోకం 18.14

శ్రీకృష్ణుడు అర్జునునితో

“అధిష్ఠానం తథా కర్తా

కరణం చ పృథగ్విధమ్ ।

వివిధాశ్చ పృథక్ చేష్టాః

దైవం చైవాత్ర పంచమమ్ ॥”

తెలుగు భావం:

ఏ పని జరిగినా ఈ ఐదు కారణాలు ఉంటాయి:

1. అధిష్ఠానం (ఆధారం – శరీరం)

2. కర్త (చేస్తున్నానని భావించే అహంకార జీవుడు)

3. కరణం (ఇంద్రియాలు, మనస్సు, సాధనాలు)

4. చేష్టలు (వివిధ ప్రయత్నాలు, ప్రాణశక్తి కదలికలు)

5. దైవం (అదృష్టం, ఈశ్వర అనుగ్రహం, ప్రారబ్ధం)

అర్జునుడు:

“స్వామీ! నేను చేస్తున్నాను అనుకుంటున్నాను. మరి ఇందులో నేనెక్కడున్నాను?”

శ్రీకృష్ణుడు:

“అర్జునా! నువ్వు ఒక్కడివి కాదు.

ఒక పని జరుగాలంటే:

శరీరం ఉండాలి,

మనస్సు పని చేయాలి,

ఇంద్రియాలు సహకరించాలి,

ప్రాణశక్తి కదలాలి,

దైవ అనుగ్రహం ఉండాలి.

ఇన్ని ఉన్నప్పుడు కూడా నువ్వు ఒక్కడివే చేశాను అంటావా?”

భగవత్పాదులు:

ఈ ఐదు కారణాలు తెలియకుండా:

“అహం కర్తా” — నేనే కర్త అని భావించేవాడు అజ్ఞాని.

ఈ ఐదు కారణాలు అర్థమైతే:

కర్తృత్వం కరిగిపోతుంది.

అప్పుడు:

“నేను సాక్షి మాత్రమే” అనే జ్ఞానం కలుగుతుంది.

గురువుగారు:

“బాగా వినండి!

అధిష్ఠానం అంటే శరీరం.

శరీరం లేక పని చేస్తావా?

కర్త — నేను చేస్తున్నాను అనే భావం.

కరణం — చేతులు, కాళ్లు, కళ్ళు, చెవులు, మనసు.

చేష్ట — ప్రాణశక్తి, ఊపిరి, కదలిక.

దైవం — అయ్యా! ఇవన్నీ ఉన్నా కుదరకపోవచ్చు.

ఒక్క చిన్న జ్వరం వచ్చింది చాలు — పడుకుంటావు!

అందుకే దైవం ఐదో కారణం.

ఇన్ని కలిసి పని చేస్తుంటే

నువ్వు ఒక్కడివే చేశాను అంటావా?

అదే అజ్ఞానం!

ఇది తెలిసిన వాడు ఏమంటాడు?

‘జరుగుతోంది’ అంటాడు.

తెలియని వాడు ఏమంటాడు?

‘నేనే చేశాను!’ అంటాడు.

అక్కడే జీవుడు పుట్టాడు!”

  

భగవద్గీత — 18వ అధ్యాయం (4వ భాగం కొనసాగింపు)

జ్ఞాని–అజ్ఞాని కర్తృత్వ రహస్యం

శ్రీకృష్ణులు – అర్జునులు – భగవత్పాదులు – గురువుగారు సంభాషణ రూపంలో

అర్జునుడు:

కృష్ణా! నీవు ఇప్పుడే చెప్పావు — ఏ పని జరిగినా ఐదు కారణాలు ఉంటాయని.

అధిష్ఠానం, కర్త, కరణం, చేష్ట, దైవం.

అయితే మనిషి “నేనే చేస్తున్నాను” అనుకోవడం ఎందుకు?

శ్రీకృష్ణులు సున్నితంగా నవ్వుతూ:

అర్జునా! అదే అజ్ఞానం.

ఇప్పుడు విను.

భగవద్గీత 18.15

> శరీరవాంగ్మనోభిర్యత్

కర్మ ప్రారభతే నరః ।

న్యాయ్యం వా విపరీతం వా

పంచైతే తస్య హేతవః ॥

(భగవద్గీత 18.15)

అర్జునుడు:

కృష్ణా! దీని అర్థం ఏమిటి?

శ్రీకృష్ణులు:

అర్జునా!

మనిషి శరీరంతో, మాటతో, మనస్సుతో ఏ పని చేసినా—

అది మంచి పని అయినా, చెడు పని అయినా—

దాని వెనుక ఈ ఐదు కారణాలు తప్పకుండా ఉంటాయి.

ఒక్కడివి కాదు.

భగవత్పాదులు:

అర్జునా!

ఇక్కడ భగవాన్ చాలా సూక్ష్మంగా అహంకారాన్ని పగులగొడుతున్నాడు.

నీవు అంటావు:

> “నేనే చేశాను.”

కానీ విచారించు.

శరీరం లేకుండా చేశావా?

ఇంద్రియాలు లేకుండా చేశావా?

ప్రాణశక్తి లేకుండా చేశావా?

దైవ అనుగ్రహం లేకుండా చేశావా?

అయితే “నేనే” అన్నది ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?

గురువుగారు:

చూడు అమ్మా!

ఇది చాలా గొప్ప పాయింట్.

నువ్వు అన్నం తిన్నావు అనుకుందాం.

అది నువ్వే చేశావా?

చేయి ఎత్తింది ఎవరు?

జీర్ణం చేసింది ఎవరు?

గుండె కొట్టింది ఎవరు?

శ్వాస నడిపింది ఎవరు?

అయినా చివరికి:

> “నేనే చేసాను”

అంటావు.

ఇదే అహంకారం.

ఇదే బంధానికి మూలం.

అర్జునుడు కొంచెం లోతుగా ఆలోచిస్తూ:

అంటే కర్తృత్వ భావమే బంధమా కృష్ణా?

శ్రీకృష్ణులు:

అవును అర్జునా.

ఇప్పుడు జాగ్రత్తగా విను.

భగవద్గీత 18.16

> తత్రైవం సతి కర్తారం

ఆత్మానం కేవలం తు యః ।

పశ్యత్యకృతబుద్ధిత్వాత్

న స పశ్యతి దుర్మతిః ॥

(భగవద్గీత 18.16)

అర్జునుడు:

కృష్ణా! ఇది చాలా కఠినంగా ఉంది. వివరించు.

శ్రీకృష్ణులు:

అర్జునా!

ఈ ఐదు కారణాలు ఉన్నప్పటికీ—

ఎవడు:

> “ఆత్మనే కర్త”

“నేనే చేస్తున్నాను”

అని అనుకుంటాడో—

అతడు సరిగా చూడటం లేదు.

అతని బుద్ధి ఇంకా పక్వం కాలేదు.

భగవత్పాదులు:

ఇక్కడ “అకృతబుద్ధిత్వాత్” అన్న మాట చాలా గొప్పది.

అంటే—

వివేకం పరిపక్వం కాలేదు.

అందుకే:

> “నేనే కర్త” అని భావిస్తున్నాడు.

ఆత్మకు కర్మ లేదు.

ఆత్మ:

> సాక్షి మాత్రమే.

గురువుగారు:

అమ్మా! ఇదే అద్వైతం యొక్క హృదయం.

చేయేది మనసు.

కదిలేది శరీరం.

ప్రవర్తించేది ఇంద్రియాలు.

కానీ—

వాటన్నిటిని చూసేది ఎవరు?

> నువ్వు.

ఆ చూసేవాడు కదులుతున్నాడా?

లేదు.

అయితే కర్త ఎవరు?

అర్జునుడు:

కృష్ణా! అయితే జ్ఞాని ఎలా ఉంటాడు?

శ్రీకృష్ణులు ప్రశాంతంగా:

విను అర్జునా.

ఇది జ్ఞాని లక్షణం.

భగవద్గీత 18.17

> యస్య నాహంకృతో భావో

బుద్ధిర్యస్య న లిప్యతే ।

హత్వాపి స ఇమాన్ లోకాన్

న హంతి న నిబధ్యతే ॥

(భగవద్గీత 18.17)

అర్జునుడు ఆశ్చర్యంగా:

కృష్ణా! “చంపినా చంపలేదు” అంటున్నావు! ఇది ఎలా?

శ్రీకృష్ణులు:

అర్జునా!

ఇది శరీర స్థాయి కాదు.

జ్ఞాని తెలుసుకున్నాడు:

> “నేను శరీరం కాదు."

అందుకే—

శరీరం పని చేసినా—

అతనికి కర్తృత్వం అంటదు.

భగవత్పాదులు:

ఇక్కడ “నాహంకృతః భావః” అన్నది కీలకం.

జ్ఞాని దగ్గర:

> “నేనే చేస్తున్నాను”

అనే భావం లేదు.

అందుకే:

> “న లిప్యతే" 

కర్మ అతనికి అంటదు.

గురువుగారు:

చూడు అమ్మా!

ఇది సినిమా తెర లాంటిది.

తెర మీద యుద్ధం జరుగుతుంది.

ఎవరో చస్తారు.

ఎవరో ఏడుస్తారు.

కానీ—

తెరకు ఏమీ అవుతుందా?

లేదు.

అలాగే జ్ఞాని:

> సాక్షి తెర.

ప్రపంచం సినిమా.

అర్జునుడు:

కృష్ణా! అప్పుడు జ్ఞాని ఎలా బ్రతుకుతాడు?

శ్రీకృష్ణులు:

జ్ఞాని బయటికి చూస్తే సాధారణ మనిషిలానే కనిపిస్తాడు.

తింటాడు.

మాట్లాడుతాడు.

నడుస్తాడు.

కానీ లోపల—

> “నేను కర్తను కాదు.”

అనే అఖండ జ్ఞానం ఉంటుంది.

గురువుగారు:

అమ్మా!

ఇదే నైష్కర్మ్య సిద్ధి.

పని చేస్తూ—

> పని చేయకపోవడం

ఇదే:

> “కర్మణ్యకర్మ యః పశ్యేత్”

అనే భగవద్గీత రహస్యం.

అర్జునుడు:

కృష్ణా! ఇక తర్వాత ఏమి చేయాలి?

శ్రీకృష్ణులు:

ఇప్పుడు కర్మ వెనుక ఉన్న మరో రహస్యం చెబుతాను.

జ్ఞానం, కర్మ, కర్త — ఇవి ఎలా పని చేస్తాయో.

ఓం శాంతి శాంతి  శాంతిః 🙏